|
Fjórða greinin
um Stórutjørn 15-03-2006:
Alheims rákið:
Livandi og heimligt nærumhvørvi
Eftirspurningurin eftir fjølbroyttum og heimligum bústaðarumhvørvum er
vaksandi allastaðni í vesturheiminum. Tey ungu og ressursusterku hava nógva
ferð og ynskja bústaðir í umhvørvum við multifunktiónum, har tey bæði kunnu
arbeiða, hugna sær privat og í tættleika og trúnað við grannarnar. Stóratjørn
livir ikki upp til hesi krøv.
Góði Jákup á Dul,
Tú hevur framført sjónarmiðið, at Stóratjørn ikki skal kappast við miðbýin, men
at bæði økini skulu blóma. Eg eri samd við tær í, at tað ikki neyðturviliga
noyðist at vera eitt "antin-ella" – miðbýurin versus Stórutjørn og viseversa.
Møguliga kann Havnin rúma fleiri orkumiðdeplum, sum leggja dentin á ymiskar
funktiónir í býnum. Men... eg eri ikki vís í, at tað er tað besta fyri býin at
skilja ymiskar funktiónir ov nógv at. Undir øllum umstøðum er tað alneyðugt at
fáa øll vandamál á borðið, áðrenn endaligar avgerðir verða tiknar.
Livandi og heimligt nærumhvørvi
Felags dreymur okkara er – tá alt kemur til alt – júst hin sami: Ein livandi og
virkin Havn sum heild, har flest møgulig fólk í flest møguligum yrkjum kunnu
liva og trívast – høg sum lág. Nógvar kanningar eru gjørdar av, hvat tað er,
sum skal til, fyri at skapa ein framgangsríkan, pulserandi og
meirvirðisskapandi bý, og tær vísa allar meira ella minni, at fjølbroytni er
ein heilt grundarleggjandi fyritreyt – meðan eitt livandi og heimligt
nærumhvørvi, har sum fólk búgva, er fyritreyt fyri trivnaðin. Fjølbroytni
skapar synergi, sum er fyritreytin fyri bæði fíggjarligum og mentanarligum
virkni og vøkstri bæði so og so. Alt er tætt tengt saman og livir av hvørjum
øðrum.
Vandamálini mugu takast í álvara
Sum eg havi ført fram í mínum greinum, stúri eg fyri mátanum, tit í P/f
Jákup á Dul saman við arkitektavirkjunum ætla at byggja t.d. íbúðarblokkarnar í
Stórutjørn. Íbúðarparturin tykist mær at vera í so óheimligur, homogenur/einsháttaður
og ov atskildur frá øðrum funktiónum. Býarrúmið millum íbúðarblokkarnar tænir
ikki øðrum endamáli, enn at fólk kunnu sleppa til og frá. Og at gera vegakervi
sum greinar á einum træ, ístaðin fyri sum eitt tráðnet uppá kross og tvørs, ger
eisini at lívið doyr millum húsini.
Og so kann byggihátturin – eftir míni bestu meting – ikki minst gerast ein
trupulleiki orsaka av veður- og vindviðurskiftunum í Føroyum. Har er eingin
lívd, m.a. tí at har eru ov nógvir vindkorridorar, sum økja um vindorkuna (les
nógv meira um hetta í vísindaligu avhandlingini frá Belgia um samspælið millum
aerodynamikk og høghús, eg havi víst á í øðrum greinum – og sent til tín sum
pdf-fíla).
Hetta er ov váðiligt at síggja burturfrá, tí hesir trupulleikar kunnu tilsamans
eftir míni meting føra við sær, at bústaðarøkið uppi við Stórutjørn IKKI fer at
virka so eksklusivt og attraktivt fyri tey “røttu” fólkini, sum tit, ið standa
aftanfyri, gjarna vilja hava, at tað skal vera.
Rákið gongur annan veg
Hesin ótti er styrktur av, at rákið úti í heiminum gongur ein annan veg.
Eftirspurningurin millum júst tey fólkini, tit ynskja at appellera til – tey
nútímans, altjóðagjørdu, ungu, ríku, dugnaligu og ressursusterku fólkini – er
eftir einum øðrum slagi av íbúðum, har tað hugnaliga og heimliga og tað
multifunktionella er komið nógv meira í fokus. Hetta liva íbúðirnar í
Stórutjørn ikki upp til.
Ein spennandi framsýning er júst nú her í Keypmannahavn, rópt “Honey I’m home”
í Dansk Design Center, sum vísir nógv dømi um hetta rákið. (Sí faktaboks) Í
apríl verður eitt sera áhugavert seminar, ið varar ein dag, á Dansk Design
Center m.a. um framtíðarinnar býarætlanarlegging, sum eg vil heita á tykkum,
sum sita fyri borgum, at luttaka í, umframt peningaíleggjarar, so tit fáa eina
ábending um, hvat fer at loysa seg at gera íløgur í í framtíðini. (Eg sendi
tykkum eina innbjóðing við skránni.)
Íbygdir trupulleikar í betonblokkaøkjum
Um Stóratjørn-ætlanin skal gerast ein succes, mugu teir trupulleikar, eg –
og eisini onnur – hava ávíst, takast í álvara og eftirkannast betri, áðrenn
byggjaríið verður sett í verk, tí um økið í praksis endar við ikki at vera so
attraktivt, sum tit ætlaðu – so vita vit, hvat hendir: Eftirspurningurin
avmarkast og tit fáa ikki væntaða vinningin burturúr, tí prísirnir rapa
niðureftir. Og so vera tað ikki longur tey ressursusterku, men heldur tey
ressursuveiku, sum keypa sær íbúðir í Stórutjørn orsaka av væntandi øðrum
møguleikum.
Endar samansetingin av íbúgvum á henda hátt automatiskt við at gerast meira
einstáttað – við íbúgvum, sum eru ressursuveikari enn aðrastaðni í Havn – so
kann vandin fyri ghettoisering gerast reellur, hóast onkur eitt sindur
forhánisliga heldur, at hetta er ov langt úti at ímynda sær í Føroyum. Undir
øllum umstøðum er alneyðugt at vita, hvørjir faktorar spæla inn, so vit ikki
gera somu mistøk sum onnur. Betur at vera fyrivarin enn eftirsnarin – tí tá
bygt er, kann tað ikki gerast um!!!
Tíð til broytingar til tað betra
Eg eri greið yvir, at tit hava lagt eitt stórt arbeiði í
Stórutjørn-ætlanina longu. Tí kann tað kanska vera torført at skula endurhugsa
– t.d. bústaðarøkið. Men fyrsti spakin er ikki settur í moldina enn, so tíð er
eftir enn til at hugsa seg enn betur um og tillaga ætlaninar fyri at tryggja,
at tit fáa tað burturúr íløguni, sum tú ynskir tær, Jákup. Eg havi ikki orsøk
til at halda annað enn, at tað hevur tín áhuga, at byggingin varðveitir – og
helst økir – virði sítt. At tey, íð skulu búgva har, veruliga fara at vera nøgd
við at búgva í íbúðunum (og ikki bara brúka tær sum fyribils bústaðir). Og at
Havnarfólk vera erpin av økinum fleiri hundrað ár fram yvir, tí so leingi
skuldi byggjaríið jú helst hildið.
Mítt uppskot er, at íbúðarparturin verður endurskoðaður – og at onnur uppskot
fáa ein tjans, har meira atlit verður tikið til veður- og vindviðurskifti,
umframt til trivnað og fjølbroytni ikki minst – eisini viðv. funktiónum í
bústaðarøkinum – enn í núverandi ætlan. Um hetta verður gjørt, eri eg vís í, at
økið kann gerast nógv meira attraktivt – ja, líkafram eksklusivt!
Dømi um umhvørvi við trivnað
Sjálv búgvi eg t.d. í einari leiguíbúð í einari karré mitt í Keypmannahavn,
sum er ein succes-søga: Karréin, sum er ein av tveimum eins karréum, ið liggja
síð um síð, bleiv bygd í 70’unum – millum eldri bygningar. Her eru fýra hæddir
við íbúðum í ymsum støddum og ein kjallari við felagsfasilitetum. Her býr alt
slag av fólki, barnafamiljur, einstaklingar, eldri fólk... Byggjaríið hevur
fingið fleiri arkitektaprísir, m.a. tí íbúgvarnir trívast so avbera væl. Tað er
so attraktivt at búgva her, at fólk mugu standa á bíðilista í 30 ár fyri at
sleppa inn her at búgva! Og tað er ikki bara tí, tað liggur so sentralt.
Eg kann nevna nøkur dømi um, hvat er annaðleiðis her: Hvør íbúð er í tveimum
hæddum. Og avgerandi: Vit hava ikki uppgongdir! Inn móti garðinum eru
svalagongdir, og allar úthurðar venda inneftir móti garðinum – sum eitt spanskt
atriumhús. Tað gevur tættari samband millum íbúgvarnar, og sjálvur garðurin
verður nógv brúktur til hugnaliga samveru. Millum báðar karréirnar er so
spælipláss og bóltvøllur, har børnini stuttleika sær óført. Men eisini
nærumhvørvið kring karréina skapar trivnað.
Í gøtunum beint rundanum eru t.d. bakari, grønthandlari, keramiskt verkstað,
kiosk, ein café, ein restauratión (júst komin í víðagitnu Michelin-guide’ina –
hægsta internationala heiðursmerki fyri restauratiónir), ein optikari, tvær
frisørsalongir... eitt lítið sindur longur burturfrá eru ein minni Døgn-Netto,
eitt pizzaria, ein café aftrat, sólmiðstøð, eitt ferðabureau, ein blómuhandil,
eitt gallarí ein djóralæknamiðstøð, ein fiskahandlari og smáar
kjallaraskrivstovur, sum hýsa t.d. arkitektum, reklámuvirkjum, PC-reparatørum
osfr. Parkin Kongens Have liggur bara 2-300 metrar higani. Allar hesar
funktónirnar skapa eitt sera livandi nærumhvørvi – og kortini er her
serstakliga friðarligt, tí her er lítil og eingin gjøgnumgangandi ferðsla, og
eg havi tíbetur ongan trupulleika við at finna parkeringspláss á gøtuni beint
uttanfyri íbúðina. Her er lætt at liva – heimligt, fjálgt og trygt. Hetta kunnu
vit í Føroyum saktans læra nakað av.
Hví ikki byggja karréir?
Eg havi ongantíð skilt, hví vit ikki byggja karréir í Føroyum (Havn) við
tættari nærumhvørvi og við pláss fyri nógv fleiri fólkum enn í spjaddu
sethúsagrannaløgunum. Karrébygging hava vit ikki frammanundan, men tað átti at
verið sera vælhóskandi bæði til føroyska veður- og landslagið, tí tað skapar
friðarligar garðar við lívd í, sum eru tryggir fyri børnini at vera og spæla í,
umframt at ferðslan verður hildin burtur frá gørðunum – og børnunum!
Tað nýtist ikki at vera óspennandi karréir, eins og nógvar eru herniðri, men av
áhugaverdari slag í ymsum hæddum t.d. við spennandi fasadum, altanum og
takterassum – og spennandi gørðum. Vard torg tilgeingilig fyri øll kunnu gerast
ymsastaðni millum karréirnar við felags fasilitetum fyri íbúgvarnar. Niðastu
hæddirnar út móti vegunum kunnu brúkast til onnur endamál enn íbúðir, t.d.
caféir, restauratiónir, handlar og minni skrivstovur og smáídnað – eitt livandi
og tætt nærumhvørvi, sum skapar lív og trivnað, og sum tað er spennandi fyri
íbúgvarnar at brúka og fylgja við í.
Funktiónsskilnaður skapar deyð øki
Royndirnar her í Danmark og aðrastaðni vísa, at tá man skilir
býarfunktiónir sum t.d. íbúðarøki, har fólk búgva, frá vinnulívsøkjum, har fólk
arbeiða, so slepst ikki undan, at tað verður fullkomiliga deytt í íbúðarøkjunum,
tá fólk eru til arbeiðis – og hin vegin liggja vinnuøkini fullkomiliga deyð, tá
fólk eru heima frá arbeiði. Hetta skapar ótryggleika og tað mótsatta av hugna í
báðum økjunum.
Tað vísir seg ferð aftaná ferð, at besti garanturin fyri at fáa umhvørvi við
lív og hugna, trygd og trivnað í einum býi, er at tengja ymsar funktiónir saman
– alt hvørt um annað – í somu økjum. Aftur her: Fjølbroytni! Nógvar
sosiologiskar kanningar kunnu játta hetta, umframt bøkur – t.d. víðagitnu
bøkurnar/dokumentarfilmirnir hjá m.a. Jan Gehl “Livet mellem husene” og “Nye
byrum”, sum snúgva seg um tað sama og vísa á nógv dømi úti í heimi, har hetta
ger seg galdandi.
Kvinnur taka avgerð um keyp av bústað
Hvat er tað, sum avger, hvønn bústað fólk velja at keypa? Her er t.d. vert
at vita, at amerikanskar kanningar vísa, at 85 prosent (!) av øllum avgerðum um,
hvat ein familja skal keypa, verða tiknar av tí kvinnuliga partinum í parlagnum
– av húsmøðrunum – tá tað snýr seg um innkeyp til heimið og til trivnaðin í
heiminum. 75 prosent av øllum avgerðum í familjuni um at gera størri íløgur, so
sum at keypa ein bústað, vera tiknar av kvinnum. Tá tað snýr seg um nakað so
lagnutungt sum at velja bústað, ger kvinnan seg galdandi, tí familjunar heim og
trivnaður vigar serliga tungt fyri hana. Enn meira kanska, tá hon er
útiarbeiðandi, tí kvinnan vil ikki brúka pengar, hon sjálv hevur forvunnið, til
hvat sum helst! Útiarbeiðandi kvinnur hava harumframt ofta ringa samvitsku um
at “svíkja” familjuna við at arbeiða úti – tí hevur tað serliga nógv at siga
fyri tær, at familjan hevur allarbestu umstøður heima. Eingin orsøk er til at
halda, at føroyingar í so máta eru nógv annaðleiðis. Tí hevur tað ótrúliga
stóran týdning at hyggja eftir, hvønn tørv kvinnurnar hava.
Kvinnur og menn ymiskan tørv
Kvinnur leggja nógv meira dent á trygd og hugna, enn menn gera. Hin vegin
eru tað aloftast menn, sum ætlanarleggja og tekna størri byggjaríir – hetta
speglast aftur í nógvum byggjaríi, sum er merkt av mannliga hugsunarháttinum,
sum ofta er yvirordnaður og rationellur. Menn tykjast ikki leggja líka nógvan
dent á tað sama, sum kvinnurnar gera, og fara ikki líka nógv niður í
detaljurnar, sum hava so stóran týdning fyri kvinnurnar. Hesin kynsmunur liggur
so djúpt í okkum, at modernaða altjóðgjørda lívið hevur ikki broytt uppá hesar
grundarleggjandi tørvir hjá kynunum.
Groft sagt – um vit skulu generalisera – vilja menn hava imponerandi stórleika,
reinar linjur og eitt opið byggjarí, har teir kunnu síggja langt og yvirskoða
verðina (eins og í Stórutjørn), har kvinnurnar leggja nógv meira dent á
tættleika – at tað skulu vera nóg mikið av tryggum krókum at hugna sær í,
gjarna við útsýni til trygg støð, har børnini kunnu spæla – og gjarna har nóg
nógv lívd er til, at tær kunnu sóla sær og práta við grannakonuna.
Trívast best í livandi nærumhvørvi
Menninir eru ikki líka kommunikativir sum kvinnur og leggja tí minni í at
hava gott samskifti við grannan. Teir vilja helst gera nakað aktivt saman við
kammirátunum – uttan at skula práta so nógv – t.d. dyrka ítrótt ella fara í
fitness sentur. Fyri teir ger tað minni, um fitness sentrið ikki liggur beint
við heimið, tí teimum dámar væl at koma heimanífrá.
Fyri kvinnurnar harafturímóti, sum elska at práta og at reiðrast heima og hugna
um í heiminum (tá tær eru heima), er tað sera týdningarmikið at búgva støð, har
møguleiki er fyri júst hesum – at sameina heimalív við eitt úteftirvent
kommunikerandi lív, har lætt er at koma í samband við onnur (evt. renna inni
hjá hvørjum øðrum ella á caféina um hornið saman) og tær ikki noyðast at fara
langt frá heiminum fyri at møta fólki. Tí vilja kvinnur hava lív rundanum seg,
har tær búgva – tí tað trívast tær allarbest í.
Eg veit, at hetta er generaliserandi, men tó ikki burturvið – og nógv munnu
allarhelst kenna seg aftur í hesum. Eg havi sjálv verið við til at gera so
nógvar marknaðarkanningar eftirhondini, har tendensurin til henda munin á
kvinnum og monnum vísir seg aftur og aftur.
Hvat er mest rentabult?
Heilt rationelt við rentabilitetinum í huga ber til at siga, at: Um ætlanin
hjá tær, Jákup, er at vinna pening, er tað avgjørt neyðugt at rokna tørvin hjá
konufólkunum við í ætlaninar, tá vit vita, at tað er tørvurin hjá teimum, sum í
flestu førum avgerð, hvønn bústað familjurnar enda við at keypa.
Við vón um, at ein loysn verður funnin, sum verður til gagns fyri bæði teg,
Jákup, og tína fyritøku og fyri alt samfelagið sum heild. Alla góða eydnu við
initiativinum!
Bestu heilsur
Elin Heinesen, blaðstjóri
Faktaboks:
Framsýning í Dansk Design Center: "Honey I'm home"
Det handler om hjemlighed - men ikke nødvendigvis om hjemmet. For hjemlighed
kan også foregå i det offentlige rum, på arbejdspladsen, på farten.
Hovedudstilling i Dansk Design Center undersøger en megatrend i tiden. Vises 3.
marts – 18. juni 2006.
Vi efterspørger i stigende grad produkter, oplevelser og omgivelser, som
tilbyder fællesskab, velvære, ro, hygge og god tid. Mormor-porcelæn,
sylteopskrifter, strikketøj, autentisk arvegods og gør-det-selv-besjælede ting
fylder tv-programmer, magasiner og vores hjem. Hertil kommer en overvældende
interesse for bryllupper, traditionel dansk gastronomi, traditioner, sædvaner
og kulturarv. Det ligner et modefænomen, men der synes at være tale om en
dybere længsel efter forankring, tilknytning og fortrolighed. I en tid, hvor
alt synes muligt, og globale informationer er tilgængelige for alle, føler
mange mennesker sig rodløse og stressede.
“Honey I’m home” viser, at hjemlighed kan være andet end en nostalgisk dyrkelse
af noget, der var engang. Moderne hjemlighed handler om at bygge bro mellem de
to modstridende behov, vor tids menneske synes drevet af: På den ene side
behovet for at bevæge sig – fysisk, mentalt, karrieremæssigt, og på den anden
side behovet for forankring og tilknytning.
Dansk Design Center har inviteret virksomheder, designere, arkitekter og
kunstnere til at skabe ny arkitektur og funktionskunst, der imødekommer
efterspørgslen efter hjemlighed.
De nyeste hjemlighedstendenser i boligen og byggeriet, aktivering af byrum
og brugere, og chance for at forskellige beboergrupper kan føle sig hjemme dør
om dør, er blandt temaerne på seminaret: Hvordan kommer vi til at bo og leve –
i hjemmet og i det offentlige?
Her bliver der mulighed for at hente inspiration og dele erfaringer omkring
hjemlighedstendensernes betydning for fremtidens boliger, byer og byrum.
Seminaret afholdes i tilknytning til hovedudstillingen Honey I’m Home i Dansk
Design Center.
Udstillingen Honey I’m Home udforsker mulighederne for at produktudvikle ud fra
en dokumenteret trend: Moderne hjemlighed. Projektet, som involverer både
virksomheder og designere, er et godt eksempel på oplevelsesøkonomi i praksis.
På seminaret vil der med udgangspunkt i udstillingstemaet være oplæg, cases og
debat med bl a sociolog og debattør Henrik Dahl, arkitekt hos PLOT Bjarke
Ingels, hjemlighedsekspert Mette Mechlenborg, idébureauet 2+1, m fl .
Moderne hjemlighed
Vores hjem, familier og arbejdsliv er under hastig forandring: Arbejde og
medier er på fremtog i hjemmet samtidig med, at familien tilbringer mere og
mere tid på arbejde (Berlingske Tidende 23/02: 4/5 arbejder over), i
institutioner og på rejse. I takt med at det traditionelle hverdagsliv i
hjemmet forandrer sig ses et stigende ønske om produkter og oplevelser som på
anden vis muliggør fællesskab, forankring, ro, og god tid.
Seminaret påpeger ligesom udstillingen Honey I’m Home, at hjemlighed ikke
behøver at knytte sig til traditionelle forestillinger om hjemmet, og belyser i
den forbindelse nye muligheder for at imødekomme forbrugernes efterspørgsel.
Seminaret henvender sig til:
Virksomheder, byggeriets parter, offentlige institutioner, designere,
arkitekter, produktudviklere og planlæggere inden for by og bolig, som ønsker
viden om design, produkter og ydelser, der kan imødekomme den stigende
efterspørgsel efter hjemlighed.
En række foredragsholdere og kapaciteter, som har fokus på design, byggeriet og
det offentlige rum – og ikke mindst dets brugere, vil her give deres bud på,
hvordan vi kommer til at leve og bo.
Supplerandi og tankavekjandi lestur fyri áhugað:
.....................................................................
Um kvinnur sum avgerðartakarar
(brot frá
http://www.sba.gov/library/successXIV/3womenaremore.htm)
What could your company do with a customer base made up of 85 percent of all
United States families? Probably increase your profit and expand your business,
and then increase your profit some more. This is exactly what you could do if
you focused your marketing strategies to target women.
Statistically, women are the primary purchasing agent in 85 percent of U.S.
households, holding in their hands more than two trillion dollars.
The National Foundation for Women Business Owners (NFWBO) agrees. NFWBO is
dedicated to showing the world that women are a force to be reckoned with.
According to the NFWBO, when purchasing such items as television and cable
services, clothing, insurance policies and Internet service providers, business
women are the primary decision-makers in their households fully two-thirds or
more of the time.
Just take a look at the stats*:
• Women are the primary consumer decision maker in 85% of all households.
• Women are expected to acquire 94% of the growth in U.S. private wealth
between now and 2010.
• Women make 69% of all household health decision.
• Women purchase 74% of all NBA and NFL apparel, and are contributing to a
10.3% increase in soccer equipment sales.
• Women make 75% of the decisions about new homes.
• Women make 81% of the decisions about groceries.
• Women will make up 60% of the online population by 2005.
• Women will account for 62% of all workers by 2005.
Some of the following information shows that companies also need to know how to
market to women. 80% of women employees and 74% of women business owners
combine different shopping tasks into one trip. One-third of women say that the
effect of a product on the environment is a major influence in purchasing
decisions, and one in fiveagree that the social responsibility of a company is
a major influence. Women reflect that advertising is the primary source of
information on products, while coupons do not influence purchase decisions.
So if you would like a large piece of the pie U.S. women might be willing to
hand over, think about marketing to women. It could change your profit margins
forever.
Brot frá einum internetleksikon um býarplanlegging:
(http://www.leksikon.org/art.php?n=417):
Det er let at finde eksempler i historien på pæne bygninger. Kirker og slotte,
borgernes boliger, gårde og fiskerhuse vidner om en harmonisk og skøn byggeskik
op gennem historien. Det er vanskeligere at finde lige så gode eksempler på
hele bygningsgrupper, byområder eller byer. De fleste skal søges tilbage i
historien, i middelalderbyerne i Centraleuropa, Venezia og Firenze, eller torv
og gader, der er undsluppet den nye tids vandaler og har fået lov til at ligge
uforstyrret.
Den moderne by er sjældent pæn. Den giver oftere indtryk af en hensynsløs
sammenstilling af formløse og skematiske bygninger. Den byder på spraglede og
påtrængende forretningscentre, formløse billandskaber og karakterløse
satellitbyer. Her har industrialiseringens ingenmandsland taget over fra
naturlandskabet og den urbane formkvalitet. Denne moderne by er vokset frem med
byplanlægningen som barnepige.
Hvorfor er det enkeltbygningerne, de ikke-planlagte landsbyer, og byer, der
voksede frem uden planlæggeres indblanding, der fortsat giver os idealerne om
steder, om byen og det urbane, bymæssige miljø? Hvorfor kan disse idealer ikke
omsættes i vor tids byer. Hvorfor bliver vore byer ikke pæne? Det kan have
mange årsager. En kan være, at byer behøver tid for at vokse op, for gradvis at
forædles, og at vor tids hastige indgreb nødvendigvis bliver skematiske og
ugennemtænkte.
En anden årsag kan være, at målestokken bliver for stor, at kontorgiganterne,
boligblokkene og det enorme trafiklandskab bliver så overdimensioneret, at
enkeltmenneskets behov bliver for ubetydelige og raderes bort i byggeprogrammet
og på tegnebordet. Det er muligt, at afstanden mellem de, der producerer og
bygger, og de, der skal anvende omgivelserne er blevet så uoverskuelig stor, at
der kun kan planlægges for en skematisk og uvirkelig masse.
Eller årsagen kan stikke dybere, i en samfundskrise, hvor mennesker og
bygninger håndteres som ressourcer og varer, og kun har interesse, så længe de
kan tjene produktion og profit. Hvis dette er tilfældet, får samfundet de byer,
det fortjener.
Grein funnin á dr.dk í februar (havi tíverri ikki beinleiðis adressuna):
Dagbladet Politikens læsere har kåret butikscentret Holbæk Megacenter som
Danmarks makværk nummer et.
I de sidste fire uger har der på dagbladets hjemmeside været en læserafstemning
om Danmarks 7 største arkitektoniske makværk. "Findes der i Danmark syv
bygninger, anlæg eller områder, der er så forfærdelige, har så store mangler
eller blot er udformet så uhensigtsmæssigt, at de fortjener titlen makværk?"
var Dagbladet Politikens spørgsmål til læserne.
Læsernes dom var klar: På en bar mark ud til Holbækmotorvejen ligger 23
kædeforretninger i enorme, golde betonlader, der med deres anti-arkitektur står
som skræmmebilleder på en kommerciel byudvikling ude af arkitetktonisk kontrol.
Arkitekturmedarbejder ved Politiken, Karsten Ifversen er tilfreds med at Holbæk
Megacenter blev nummer et med næsten 7.000 stemmer.- Den mangel på planløsning,
der kan ses på Holbæk Megacenter er en uheldig udvikling i arkitekturen, siger
Karsten Ifversen til DR Online. - Der er tale om store lagerhaller i beton, som
ikke har nogen markant æstetik, og derfor bliver de udsmykket med enorme
skilte.
Butikschef Brian Nielsen fra Tæppeland i Holbæk Megacenter siger, at han ikke
kan bruge kritikken til noget. - Det er funktionelt, og vores kunder er glade
for det. De kommer ihvertfald langvejs fra for at handle hos os, siger Brian
Nielsen.
Blandt de andre makværker som læserne havde stemt ind på listen over de syv
værste er busterminalen på Rådhuspladsen, havnebyggeriet på Kalvebod Brygge og
Nørreport Station – alle i København.
Brot frá avskrift av fyrilestri hjá arkitektinum Bo Grönlund frá 1997: (http://hjem.get2net.dk/gronlund/Den_trygge_by.html)
De største skurke i spillet er desværre
arkitekterne
- Det største problem er min egen stand, arkitektstanden, som skal glemme en
del af det, de har fået ind med skolemælken og arkitektbladene igennem årene. I
slutningen af 70'erne og begyndelsen af 80'erne var vi ellers begyndt at
interesse os for de gamle bydele med dens karreer, gader og pladser. Men i dag
er arkitektstanden tilbage i en nymodernistisk periode, hvor man mest tænker
på, at lave noget der er helt nyt og anderledes. De rum der opstår mellem
bygningerne, tænker man ikke rigtigt på. Derfor skal vi ikke forvente noget
større gennembrud i tankegangen omkring den trygge by, i hvert fald ikke i
arkitektkredse, i de første mange år.
Vi skal lære at tale hinandens sprog
En amerikaner, som gennem 15 år har drevet et program for kriminalpræventiv
byplanlægning i det amerikanske kriminalpræventive instituts regie, har sagt,
at vi ikke skal se på det med den trygge by på vores konventionelle måde. Vi
skal derimod spørge om alt. Også det, som forekommer trivielt, for at få vendt
alle de sten omkring den trygge by, som er nødvendigt.
Og endelig så må man lære de forskellige professionelles sprog. Vi er mange
professioner, som er involveret i det her med tryghed i byen. Og på mange
væsentlige områder forstår vi slet ikke hinanden. Men vi har faktisk noget her
midt i København. som jeg synes lever op til alle kvaliteterne i den trygge by
og den hyggelige by og den spændende by.
I Skt. Peders træde og på Christianshavn finder man de mange forskellige huse
og byrum, beboere, spændende butikker, sociale tiltag og masser af mennesker på
gaderne. Og så er det både et spændende, et trygt og et hyggeligt sted at være
og at lære af.
......................................................................
Aftur |