Klummur

29. apr. 2003:
Bjargið Kondittarínum!

Eftir Elin Heinesen

Í vikuni fekk eg eitt teldubræv við omanfyrinevndu yvirkrift, har heitt var á meg at skriva undir uppá, at Kondittaríið eigur at varðveitast og latast upp aftur sum Kondittarí. Áheitanin verður seinni latin eigaranum, Býráðnum, Miðbýarfelagnum og bløðunum. Fyrst hugsaði eg… ein sera sympatiskur tanki, men nyttar hetta nakað?

Er - ella var - Kondittaríið ikki ein undirskotsforrætning? Kann ein so krevja av eigaranum at lata Kondittaríið uppaftur…? Men minnini og nostalgiin komu eisini á meg…

Síðani eg var umleið 14 ára gomul, hevur Kondittaríið verið eitt fast - og eisini best dámda - tilhaldsstaðið hjá mær í Havnini. Hóast vitjaninar tey seinastu árini ikki hava verið eins nógvar og fyrr, tí eg næstan bara havi verið í Føroyum um summarið, hevur mynstrið verið tað sama: Hvørja ferð eg var í býnum, mátti eg - sum so mangur annar - leggja leiðina inn á Kondittaríið at vita, um ikki onkur, eg kendi, sat inni har. Og aloftast var tað so, at onkur var at skifta orð við. Tær, sum serveraðu - Hanna, Randi, Heinina, Frida, Merry og allar hinar góðu, gomlu serveringsdámurnar – vóru so altíð har at tosa við.

Í fyrstani, tá eg bara var tannáringur, var Kondittaríið eitt stak spennandi og eitt sindur forkunnugt stað at fara inn og spæla eitt sindur vaksin saman við teim vaksnu. Har sótu tey, sum myndaðu Havnina, og vit hugdu og lurtaðu og sugu av fortíðini. Men seinni – tá fleiri og fleiri javnaldrar eisini stukku inn á gólvið – ognaðu vit okkum Kondittaríið sum okkara hugnastað eisini, og so við og við gjørdust vit eisini havnarmyndir, sum tey ungu hugdu at og lurtaðu eftir við forvitni. Fasta klientellið á Kondittarínum kendist sum ein partur av familjuni. Hvørja ferð eg kom inn, spurdu tær, sum serveraðu, við áhuga, hvussu gekst, og tær hava fylgt við í lívi mínum heilt fram til dagin í dag. Og soleiðis gjørdu tær Kondittaríið til eitt so heimligt stað at koma inn.

Á Kondittarínum flutu samrøðurnar millum gestirnar lætt. Ofta sat onkur, eg kendi, saman við onkrum øðrum, eg ikki kendi, og so var lagamanni at læra eisini hetta fólki at kenna. Og mangt var at práta um. Altíð okkurt á skránni – altíð okkurt at hava eina meining um - politikk og annað, sum nú varð á vási. Men tað var ikki neyðugt altíð at práta í eyst og vest. Kanska tú fórt inn bara fyri at sita í einingi og lesa bløðini. Ella tú fórt við einari vinkonu inn at sita í einum horni onkustaðni at práta so spakuliga um intimar fortreðiligheitir, tú nú hevði við manni, børnum ella øðrum, sum eingin uttan vinkonan mátti hoyra um. Ella tú fórt inn við dóttrini at hvíla beinini aftaná ein longri innkeypstúr at njóta ein deiligan témunn afturvið einum franskbreyðsbita við rullupylsu ella øðrum. Ella tú fórt inn við útlendskum gestum at vísa teimum hetta serføroyska stað, sum ikki kennir sín líka í heiminum – og tey nikkaðu og søgdu seg væl skilja, at hetta staðið var so væl umtókt. Ella tú fórt inn at halda ein óformellan arbeiðsfund við onkran…. osfr.

Alt bar so væl til á Kondittarínum, tí her var hugnin, tann rætti friðsæli dámurin og ikki tann harði tónleikurin, sum ofta dominerar so manga aðra staðni, har sterkari løgur verður seldur og ein næstan má rópa fyri at hoyra hvønn annan. Onnur meira nýmótans støð eru komin, sum á sín hátt klæða Havnini, tí ein nýggjari pulsur skal eisini til í einum ’metropoli’, men Kondittaríið var Kondittaríið – tann tryggi grundsteinurin, sum ikki broyttist. Tráðurin aftureftir, sum setti restina í relieff. Eg dugi ikki við, at hesin tráðurin nú er kvettur! At eg ikki kann fara inn á Kondittaríið – nalvan í Havnini - tá eg komi heim aftur í summar at tryggja mær, at Havnin enn er staðið, eg innast inni hoyri heima, tí her traðkaði eg barnaskógvarnar og vaks upp saman við øllum hinum havnarfólkunum.

Tað er, sum um einki annað kann setast ístaðin, sum gevur mær tað sama, sum Kondittaríið gjørdi… Eg sigi ikki, at tað gamla – pr. definitión – altíð er vert at varðveita bara tí tað nú einaferð ’altíð’ hevur verið har. Tað er neyðugt við eini ávísari endurnýggjan í einum samfelag – alla tíðina – og okkurt má fella, ið ikki kann standa. Hin vegin er tað heldur ikki so, at alt tað nýggja – pr. definitión – altíð er betri enn tað gamla… Okkurt millumting má vera onkustaðni. Havnarmentanin hevur eitt stað sum Kondittaríið fyri neyðini, tí Kondittaríið var fram um alt staðið har fortíð og nútið, ung og gomul, møttust og bundust saman.

Eg vóni inniliga, at til ber at finna onkra loysn, so Kondittaríið kann stuðlast og lata upp aftur - og enn vera tann nalvin Havnarfólkið saknar. Tí skrivaði eg undir áheitanina, og heiti á onnur um at gera tað sama…

Elin Heinesen

Sosialurin, apríl 2003
 

Aftur